(In celebration of Freedom of Speech & Expression)

~ Lalsunglien Hmar

Patling inti tawk tak, ka hun tawp tieng hmang tah ni lang khawm HSA General Assembly an ti rawp rawp vawikhat chu zu hmu ve hrim ka ti, tiin tuta tum Muolhoi khuo hmu malamin ka zu fe vea.

Skul naupang inkhawmpui e tilo chun a ropui ngei el. Muolhoi, Haflong khuo khawm mi hril ka hriet bak chu ka sir le ka la hmu ngailo ram, ka hmu phutna a ni hrima.  Hmarnauhai Vairamah an lo tam zie le In-le-lohai an lo burip zie ka hmuin Hmar ka ni ka lo inzak hlak chu tuzet hin chu Churachandpur mihnam kara changpar tak tak ngam lova um le Cachar phai, Assam ram chau hi Hmarhai umna a ni naw ti ka hang hriet chu ka lo ngaisang em em le ka lo ti hlak hnam danghai nek daiin Hmarhai hi ei lo ropuiin ei lo tam lem a ni ti ka zu hriet suoka, ka hlawkpui tawp a nih. Tuhin chu Hmar ni hi kan zak ta nawh.


Khuollienhai, Chief Guest, Chief Host, Functional Presidenthai, Guest of Honorhai, Spl. Guests le Spl. Invitees le Award dawngtu dinghai programa chuong detduothai ka zu hmu tawl bawka. An ropui thei ngei. Assam le Nagaland Governor le Manipura ei MLA Assam tlangram kilkhawra Studenthaiin inkhawmpuia thang dinga an fiel suok hne el hin ka lungril a suk lawma student thuoituhai ka ngaisang pha hle bawk a nih.

Tarik 29-2-2016 zing inkhawm hun Hallah Chief Guest Assam le Nagaland Governor a hung tlung hma Helikoptara Muolhoi khuo chunga a hung vuong ri rum rumlai, thu puongtuin an hung tlung tep ti thu a hung puong lem chu um ngaina ka lo hriet nawh a.  Sawtnawte hnungah Governor Acharya le a nuhmei tar tak ta chu Hall an hung lut ta ngeia, Vengtu sipai burip takin an hung bawka. Ennuom an um ngei. Unau hnam danghaiin hmu vehai sien ka nuom taluo. A thuhril ruok chu Saptawng a ni leiin ka hriet vawng nawha. Narendra Modi le BJP sorkar a lam ri vet le an sin thaw dan a hril thenkhat ka hriet theia- a va BJP de, Minister thuhril a va hawi de, ka lo ti lungrila. Thu a hril zovah a fe nawk nghala. Hotu tam takin an zui ta leiin chawhma inkhawm chu a tawp zui ta nghala. Ei Chief Guestin iemani a pek ka lo beiseia chu iengkhawm a pek nawh an tih a. Ei hotuhai ruok chun Puon le iemani an inhlan ngeia.

Chief Host Pu Chaltonlien khawm Manipura inthawka hung chu a hmel chieng taka ka hmu tanna a nia. A hming le a sinthaw danhai ruok chu ka lo hriet rawp ta hlaka. Ka hmu tum ang aw zawng a lo ni der nawha. A biel sunga a sin thawna le a kut thlaknahai a tam zie chu ka hang hmu tasa a ni leiin mi thenkhatin biel sunga a sin thaw hmu ding umlo an ti hlak chu thu khel a ni zie ka hriet sa a ni hrima. Amiruokchu, sum hnawt ringawta inhnik, mipui hmangaina neilo, an ti ka hriet hlak bawka. A hmel ka hang hmu le a thu hril ka hang ngaithlaka inthawk khan a thuhril, an cheidan, a piengphung hrim khawm hmeltha le fuk ka lo ti taluoa, Hmar nau hieng anga hmeltha le piengtha hi an lo um thei a ni maw ka ti hiela. Ka kuoma thungvehai kuoma khawm ka tawng dawk nghe nghea, anni khawm chun an hmu phutna a ni thu le an ngaisang zie an hril ve mawl mawl ta a. A thuhrilhai khawm skulnaupanghai ta ding chau nilo, puitling le hnam ta dinga hriet le zawm tlak tak tak vawng a nih. Vengtu sipai Manipura inthawka a hung thuoi a nih an tia, an felin an buripa, an muk tek tawk ngei el. Governorpa vengtu sipaihai nekin an muk lem a nih. Muolhoi mi thenkhathai lem chun hieng ang milien Hmar ei lo um a ni ti hnam danghaiin an hang hmu hin Hmarhai an mi ngaisang pha hle a ni thu an hril khawm ka hriet bawka. Pathienni tuka Presbyterian Biekina a thu hril le Pathienni zana EFCI Biekina a thu hril ka ngaithlak lem khan chu mihaiin a chanchin thanaw zawnga an hrilhai hi thudik ni dingin ka ring ta naw tawp a nih. Pathien ti mi le hmuom le hawp le inrui ching ngailo mi a nih ti ka hang hriet ta pei lem chu Hmar nau Politician le mithiem ei nei ka hriethai ang a va ni naw deh ti ka hriet thei ta a. Ka ngaisang hle a nih. HSA hai iem a pek ti kan dawn leh an mi hril thei bik nawh a. Thenkhat chun mikhuol Manipura inthawka hunghai kha an motor fe le hungnahai a tum pek tawl ning a tih. Pakhat chun Assembly choirhai cassette siempek dingin an tiem kha tie a lo ti bawka.

N.C.Hills CEM, Guest of Honorin a hung thang vea. Ama khawm ka hmu tum ang a lo ni bik nawha. Hmel thavuk, pa lien deu, Hmarhai neka hmu ropui ka lo tum reka, pa chiterek, hmel khawm suong umlo deu, inthir bab el te hi a lo ni a. Hmar nau hmel sie pawl tak khawm a tluk nawin ka hriet. A thu hril ruok chu saptawng a nia, ka hriet tlawm hle.

Spl. Guest le Spl. Invitees an hminghai programa chuong an tam leiin ka hriet hran tawl nawha. NC Hills Council sawrkar a lo buoilai leh an tuoka, Pu Ngamrothang, Pu Khawvelthang, Pu Sanga le Manipura inthawka hung Council membershai Pu Lalhosan, Pu Lalhrillien, Pu Lalditsang le Pu Ngamhao an thang ve ti ka hrieta, ral khata ngawt naw chu ka hmu seng thei nawha. Pawi ka ti ngei. Functional president Pu Ngamrothang chu a thu hril ka ngaithlaka, a pieng a pum khawm suong a um vea, a thuhril tawi sien khawm tha ka tih.

Funtional President Pu Dr John Pulamte, Hmar Inpui President khawm ka hmua, ka chibai nghe nghea, a ma chun mi hre kher naw nih. Lekha Doctor, lekhathiem insang a nih an tih a, a la naupang hmel bawk sawrkara thangna neilova hnam ta dinga sin thaw a nih an tih a, ka ngaisang ngei. Sun a ka hmu le zana Halla ka hmu dana ruok chu ka ngaidan a dang deu.

Lawmman (Award) hmutu dinghai, Pu Hrilrokhum Thiek le Pu L.Keivom khawm ka hmua, an thu hril khawm ka ngaithlak ve ve. An hril tha thei hlein ka hriet. Pu Hrilrokhum chu ka hmu zing zing ta hlaka, a ma khawmin a mi hrieta. A lo senier ta bawka hril ding a hriet rawna, a hril sawt hle. Pu L.Keivom ruok chu a hming ka hriet hlaksa a nia, a hmel le a thu hril ruok chu ka vawikhat tuokna a nih. Hlaphuok thiema inthang le Hmar mithiemhai laia mi suong um, Bible khawm Hmar tawnga inlet ve a ni thu chu ka lo hriet ta hlak. Ka ngaisanghai laia pakhat ve a nih. Amiruokchu, hun tawp tieng khan ka ngaisangna a tla hnuoi ta hle el a. A san chu Chief Guest Governor le Chief Host Manipura ei Ministerhai umlai khan ei mi suongumhaiin mi hang uop ve haisien awm ka lo ti khawp ela. Pu H.Thiek chu inkhawm zatin ka hmua, ama Pu L.Keivom ruok chu khuollienhai umlai sun le zan programhai ah ka hmu ngai nawha. Zan ah khuollienhai an tin hnung, program pawimaw hmangzo hnung, khawmpui tum tiek inpama zu inrui puma lam naupang hawklak hai lai khan inrui anga lam vel ka hmu chu ka ngaisangna a tla hnuoi rawmg rawng. Hmar hotuhai nisi Muolhoi mipui khang zozai le ramtin hmuntina inthawka hungkhawmhai hmua zu ruia lamhai popo kha ka hmu nep vawng. Hmar hotuhai hieng ang hi an lo ni maw tiin kan ngaituo tlawk tlawk el. Hmar ni hi ka uong tan ta vei leh !! Mak ka tia mi ka hei indawn vel leh hieng anghin an mi hrila –hla phuok le lekha ziek a thiema, ana chu a ziek hrim hrimin tu natna dimani chu a zieksa zie hlaka, Hmar Bible an let khawm hi a vawitieng zu no dawm puma a ziek hlak a nih min an tih, a la ti nawk deu deu. A titu chu a hming le a umna indawn ka tum leh ka ngam nawk naw uoia, Muolhoi khuo mi chu hawi ka ti nawh. Pu David Buhril, Hmar Inpui Gen.Secy. a nih an tia, naupanghmel deu el ka hmu vea. Zu le sa a inhnel mi a ni thu an mi hril nawka. Naupang hawk-laklaia hotuhai an inhnel el chu hotuhai thaw ding chun a va mawi naw ngei deh. Muolhoiah ni hnilai ka la chama, umbumna hmuna hai inkhawmpui ropui zie le hmar mithiem khuol rama inthawka hunghai changdan mawinaw zie thuhai an hril zui sap sap zinga.

Hienglai zing hin ei officer lien le hnam hotu khawpui danga inthawka inkhawmpui hmanga hunghai mi fel tak tak inza um taka um ka hmu tawl bawka. HSA inkhawmpui hi hnam inkhawmpui a lo ni hi tie ka ti lungril ta a.

HSA thuoituhai an sawl ding zie le an buoi dan ding ka ngaituoa, an tlin hlein ka hriet. Khuollien le khuol hrim hrim kha zozai tlungin ding le fak le dawn ding lo buoipui chu a awl awm si nawh a. Muolhoi khuo mipuiin an hriet thiem naw lem chun hrilsiet la hlaw nawk nghal an ta ti dam ka ngaituoa. A tlangpuiin thuoitu le lo service tuhai, Muolhoi nunghak le tlangvalhai an hmel a thatawlin an fel tawl ka tih. Churachandpur ei Hmar khawpui tienga hai nekin an inhnuoi lem bik ka ring nawh.

Assembly choir, Artists, cultural lam, le insukhlimna itemhai tha le mawi ka ti tawla, sawiselna ding ka hriet nawh. Amiruokchu, hla tieng ei inhnik hle ang bawkin thu tieng khawm inhnik ve inla chu hnam hmasawnna ni ngei a tih.

Muolhoi khuo mipuihai kan pak full thak a nih. Khullien le khuolchin khang zozaiin ei chenchil kha a hril chier le mikhuol sawisel ri ka hriet der nawh a, inkhawmpui a hlawtlingna dingin khawtlang thuoituhai le vantlang mipui khawma full support an pek a nih ti hriet thei a nih. Inkhawm zata Hall ah papui le nupuihai taima taka hall sip hmura an hung thang zie hlak kha ka ngaisangna tak an nih. Inkhawmpui sunga buoina a umnawna dingin Defence partyhaiin hnesaw takin duty an thaw zing bawk. Buoina hril ri hriet a ni nawh. An hril pei na a chun inkhawmpui sung khawsung Dawrhai khar vawng a nia, naupang kum 15 hnuoihaiin hawp le hmuom an inchawk ding Defencehaiin an khap an ti bawka. An va fel lawm lawm de.

Tuta tuma skul naupang inkhawmpuina a ka thang chu ka hlawkpuia, ka zawngsak bawka. A thara pieng nawk thei nisien ka nuom. Ei hnam le mipui mizie tam tak ka hriet pha a. Muolhoi mipuihai entawn tlak an ni zie ka hmu pha bawk. Ei hnam hmasawn pei dan hriet ka nuom leiin Inkhawmpui nawk pha khawm ka la dam a ni phawt chun thang nawk ngei tum ka tih.

Inchuklaihai zinga ei hnam thuoitu dinghai in la nih ti hre zingin taima nawk zuolin lekha hung thiem insang unla, hnamdanghai en chung ni tum tlat ro aw.


Post a Comment

Powered by Blogger.