~ VL Khawbung, Sinlung Hills.


Ei hnam ngirhmun hril ding le rawtna siem ding hin hrietna tlawm hle sienkhawm ka kut an za ve tlat chu tie.  

Kan thlatu hai'n an min chuktira an mi hrilhriet khawm ni chuong lovin, kan siengna thisen ani leiin chu hnam chanchin chu ka thei ang tawkin ka ngaituo hlak. Sienkhawm, ka ngaituo nasat zo po leh beidawng nan ka sip nawk hlak si; vankhuphnuoi hnam tin reng lai hin Hmar hnam anga Groupism uor le ngaituo hi an um dim chu aw ti'n kan rum vawng vawng chang a tam thei khawp el.

Ei thlatu hai'n Tiu vadung an hung kàna Mizoram an hung lut kha AD 1466 anih an tia, chunga Mizoram an hung lut chun Pa hnam hming chawiin khuo tam tak Khawbung N le S, Biete, Chawnsim(tuta champhai ni tah), Khawzawl, Ngurte, Zote, le Lunglei Dist ah Hrangchalkawn, Keivomzo etc. hai an lo indin anih.

Kumkhat lai khan ei pi le puhai hmun hlui hi ka hmu nuom/chak em leiin Lunglei District le Champhai District,  Mizoram khuo hai hi ka hang sirsuok vawnga hmun hlui tam tak Sikpui lam zawl le lung phun hai khawm hmu theiin a la uma khuosawt a um kher el. Ei delchil ram ni sien chu chei that a nuom um tak zet.

Hieng khuo ka fang velna haia hin pitar le putar tlawma thil hri ding deua ka ngai hai chu kan pawlpui peia chu taka kan dawnna a chun hieng hin an mi hrila. " Mizoram hi Hmar Unau hai an um hmasa taka, Hmar hai chun pahnam hnam in khuo hai khawm hi an lo sat anih; Mizoram pipu sulhnung ei ti hai hi chu Hmar pi le pu hai sulhnung vawng anih. Kum tam tak an um hnung khan kum 1720-1730 vela hung thlangtla Lusei   Lal Vanhnuailiana rawi chun an hung run a; Ralte le Pawi hai an hung chimthla ta pei bawk leh Hmar hai chun an tlandar ta pei anih." an ti chu hi hi thudik anih ka ti nawa chu thil awm ang tak ani'n ka hriet. Hi hi ani lei mani ding Manipur, Assam, Tripura, Meghalaya le Mizoram Hmar tieng panga hai eiin zarphar el tak nih.?

Chuong chun hun le kum hai chu hung liemin a hung thar peia, April ni.9.1946 a hungin hersuok chun ei theina popo in tlang hrang hranga an i hnawtdar hai chun ei hamthatna ding popo chànin pansak unauhai changkam ah kum 1946-1949 sung popo eiin awk anih an tia. August ni.14.1954 chun ei hnam parvulna dingin thiltum nei ei tiu, sorkar thlungpui ah ngenna intlun ei tiu ti'n kum 1958 chun India Prime Minister kuomah Hmar Hills Dist. hnina inthuruol taka an pek zo a hma an lak mek lai chun thil thar a hung suok nawka, chu thil chu a hunlaia lawm uma inlang si, hunsawt ah a tak taka lawmum neka rul tur neka kha lem hmangaitu der neithangzai a hung suoka India sipai lak ei hnam tlangval tam takin pansak unau hai recist na leiin luvawm ei chàn pha anih ei ti nawk pei ani kha ti ro.

A tawpa ei beidawngin khuo a lan hnu nawh ti niawm fahranin kum 1987 chun Movement ei hang bei tan nawka, nu le pa unau haiin an hmangai ngawi ngawi hnam tlangval thisen mi 40 chuong zet hai zarin Development Council chu ei suolsuok thei hram ani awm e. Chu taka lungawi zo lo hai chun vawisunni chen hin beiseina kham hrui ang chelin, la pienglo ram suolsuok tumin kutchawi pawl khawm ei la um zing ani hi. Chuonga lungril taka thangla pawl ei um am ei sawn leh a chawipawl le chawinaw pawl hai inthuruol nekin Groupism buoipuia darkar24 sung hun hmang zo hi ei tam lem ta manih ti dingin a um nawka beidawng chu a um e. A tawpa Hei ha! Hui ha! ei ti nawk hlak ani hi.

Hi hi ei ngirhmun ani lai zing hin "unau vek kan nia lawm" ti tu ei pansak hai chu an recist em em nawk nghal si. Nangni paula pawl, keini Kipha pawl;keini pawllo pawl ei ti sung hin HITLER neka recist lem ei unauhai ku hi ei tukkhum tieng ha inliek rakin an in nui vur vur anih ti hi na nei chun hre mawl rawse. Nation le tribe umzie khawm ngaituo lek lova mi chimral an tumna hi ei amen pui el ding amanih? Mihai satene anga huoisen le trunrang, Sihal anga an var thei chun Vathru anga nunnemin rul angin ei vervek thei anih ti hi hriet thar a va pawimaw de. Ei tum ram ei tlung theina dinga a fawngcheltu in a tri tak chu NGO thenkhat, Magistrate le Police hai neka thunei lem insawna Mobrule hmanga chang nuom hieltu hai hi an ni ti hriet a tha el am? Ei hriet si chun ei hnam kohran, NGO le mimal tin hai hi ei ram tlusie mek indinthar ding hin tho har ei tiu.

Hun le ni a liem, ni le thla a thar pei, thanghlui lungmawl hai an liema, thangthar mithiem haiin ei thlak peina khawvel a hin kum5 danah hlemin ei ei um kumtluon char char el ding amanih? Makhat chova ka dawn chang hin duthu kimten sam harsa ka ti lai zingin meiser de vet vet mutchawk ding chu a la umin ka hriet.

A hi ka thukharna chu anih. Israel hai thuoi suoktu kha Mosie ani an naw manih? America ram tungdingtu kha Abraham Lincon an naw amanih? Mihanghai zalenna intluntu kha Nelson Mandela an naw amanih? India ram zalenna sulsuoktu khawm Mahatma Ghandhi an naw amanih? an leh Hmar hnam thuoi suoka jordan ral kaipui tu ding hi tum nieng a ta? ei hnam zalenna hi TU KUTA INNGHAT AM nieng a ta?

Date. Mauchar
 29,May,2015

Post a Comment

Powered by Blogger.