- Lrs Puruolte
(Hmar Inpui/Hmar Supreme House a affiliated body pakhat ve el chauh khawm nilo, hnam sunga pawl um hai laia chu a upa pawl, kum 80na khawm ni kum 2019 October 3 a lo hmang tah le a kum 81na ding hraw lai mek, hnam hmakhuo ngaia kawng dangdang haia hma la rawp hlak, Hmar Students' Association (HSA) in hnam hmakhuo ngaia hnam sunga mi rawnkai tak tak hai fielkhawma February 15-16, 1988 laia Guest House, Haflong, NC Hills, Assam, India a HSA Leader's Retreat an huoihawt į¹uma thupui pawimaw taktak an lo chai tah laia khawm į¹hangsa ve le an thutlukna, hmalak dĆ¢n dinga į¹haa an hriet hai an lo zieksuokna lekhabu 'LUNGKHAM BANGNA' tia an ko a ngei khawm an lo inchuonsa le kha hun laia Dr. and Mrs. Rochunga Pudaite of Bibles for the World, Inc. ha'n Hmar Students' Association an Published pek a khawm inchuonsaa lo um tah kha, ka mimal ngaidĆ¢n el nilo, a'ndik hlea ka hriet lei le Hmar Cultural Festival 2020 khawm January 23, 2020 sun le zan haiah Saidan Playground, Tuiį¹haphai, Churachandpur, Manipur ah Hmar Art and Culture Society, Manipur le Hmar Youth Association, Tuiį¹haphai Joint Headquarters hai į¹hangruola an huoihawt ding lai khawm a lo ni bawk leh hril tharna hun remchang khawm niin ka hriet a, tiemtu taphawtin ngun taka ei lo ngaituo thar le ngaituo zawm/ngaituo nawn rawp dinga ditna leiin 'Kalchar le Kalcharal thu' hi "Hmar Culture le Cultural (Kalchar le Kalcharal 'Kalchural' tia lamrik) chu ieng am ani a?" ti thupui a hmangin ka hung tlangzar a nih. Hi taka HSA Leader's Retreat hril a um a hin HSA Ṭhuoituhai bakah fiel bĆ®k mi rawnkai 67 lai an į¹hang a, Dr. Rochunga Pudaite le Pu L. Keivom in an inrĆ¢wi a nih. Chuleiin a pawimaw hle a nih, ti lo hei chieng hmasa phawt inla nuom a um...)
Hmar Culture le Cultural (Kalchar le Kalcharal 'Kalchural' tia lamrik) chu ieng am ani a? ti indawnna hi Hmar į¹awnga hang hrilfie dan ding tak le tawifel deua dawn ding chun 'Hnam Aidentiti/Identity (Ei nina/mizie indik tak) mihaiin an hriet theina tak kha Kalchar/Kalcharal hi a nih ti inla suol naw tak a tih.
Chu umzie chu hnam mizie, nunphung le ser le sĆ¢nghai hrilna į¹awngkam a nih. FĆ¢k le dĆ¢wn zawng dĆ¢n, sakhuo ring dĆ¢n le hmang dĆ¢n, chĆŖngna leilung le sik le sa le inzawla khawsak ei relbĆ¢wl dĆ¢nhai, thu le hla ei kei dĆ¢nhai, sum le puon ei thawsuok dĆ¢nhai le mihriemin ei chĆ®ng taphawt, ei hnam nuna hung inlanghai kha ei kalchar/kalchural chu an nih.
Entirna'n - Changalhme, chialhme, hme but, chârtang, hmarchadeng le hmepawk tihai ang dam hi Hmar kalchar laia a langsâr pâwl an nih.
Mihriem nun ang bawkin kalchar hi nitina insiem le inthlĆ¢ktung pei a nih. Kristien sakhuo a hung lĆ»t hma-a ei ngaisĆ¢ng le hlut zĆ¢wnghai chu kristien sakhuo a hung ni hnunga inzirtirna leh a'n mil naw tamtak a um leiin chuonghai chu bĆ¢nsan an na, kristien kalchar-in ei hung thlak tah a nih. Insuk sakhawmi į¹henkhatin 'kalchar' hming sĆ¢m phawta pi-le-puhai chĆ®ng dĆ¢n hluia kĆ®r nawk ding anga inngaina an nei hi a thlĆ»ka an buoi lei a nih. Hnam lĆ¢m (cultural dance) į¹henkhat, kristien sakhuo a hung lĆ»t hnunga bĆ¢nsan tah, hnam pakhat ei ni ngei ti inentirna dinga an insĆ®r dĆ¢m hi suola lo ngai pawl an um! Pi-le-puhai chĆ®ng dĆ¢n taphawt suola bel ding an' chun ei thlai suong dĆ¢n le ei bu fĆ¢k dĆ¢n chen hi suol a ni vawng el ding a nih...
Tulaia ei kalcharal lâm thar chu sakhuo hla saka lâm hi a nih. Pi-le-puhai lâm leh hang tekhin chun inzapui a umin umzie a nei tlawm a, a zalên taluo. Amiruokchu, ei kalchar thar a ni tlat a, ei pawmzam a ngai a nih. Ei lâm dân mihaiin an insîr ruok chun ei lung a sen nuom el!... Chu chun ei kalchar thar, lâmna thuah, a pawnlângzie a suklang. Sakhuo leh inzawma Pathien ropuina hrilna dinga Vaihaiin lâm chi hrang hrang an hung chîng suokhai leh chu hang tekhi ngaina a um nawh.
Tuta Hmarhai kalchar khaltu tak chu Kristien Sakhuo hi a nih. Hi sakhuo hi an hmang dĆ¢n a lutinle nasa po leh Hmarhai kal pĆŖn a khak buoi nasa el a nih. Kohrana inį¹hena a hung um chun Hmar hnam inthuruolna a hung sukchĆ¢u a. A thu tieng le a hril tieng hrĆ¢t a, a thaw tieng ruok chu inhlemsan seng tumna nun chu hnam hripui a hung ni tah a nih.
Hi ang hun hi Europe ramah kum zanga neka tam lo liemtah khan an lo tawng tah a. Vangneithlaktakin kum zabi 16 le 17 A.D. vĆŖl khan Kristien sakhuo inchĆ»kna į¹ha ni lem awma an hriet, hrilfiena thar chu huoitakin Martin Luther hai, John Calvin le mi dangdangin an hung kheksuokpui ngam a. Pathien biek dĆ¢n į¹hatak chu sinthaw a nih ti an hung inchĆ»ktir a. Thilthawa Pathien chawimawi le sukropui tumna nun an hung nei a inthawkin a ni telin mihaiin thil thar an hung hmusuok a, Industrial Revolution tia an hril huoihuoi hlak kha a hung tlung a nih.
Chu hamį¹hatna siper chun British hai hmangin India hmar sak ram khawm a hung dĆŖng a, chuchu tlangmi tam lem kalchar thar innghatna ban a hung ni tah. VangduoithlĆ¢ktakin, kristien sakhuo an hung putlĆ»t ruola an kalchar an hung sawmlĆ»t chu mi tamtakin an hriet hrang naw a. An kalchar į¹hahai lĆ¢klĆ»t nĆŖka an nun pawleu lo kawpi/lo entawn tum į¹alna lungril chun tlĆ¢ngmihai nun a khal buoi hle. Chu ngĆ®rhmun a chun Hmarhai khawm an intĆ¢ng ve a nih.
Hi kalchar thar hung lĆ»t hin Hmarhai nunah ieng ang tawpin am sĆ®kinsawina a siem ti hi sui suok ruol a ni nawh. Pipu nuna an ngaisĆ¢ng tak chu thangsuo zo a nih. Chu ngĆ®rhmun chu kristien sakhuo inchĆ»ktirna/inzirtirna hnuoiah chu piengthar taphawtin an chang thei vawng. Chuleiin, kristien kalchar thara chu piengtharhai chu mi ngaisĆ¢ng, nuhmei-pasal ding khawma ditum an nih. Chu ngĆ®rhmun chu chang tumin a mimirin į¹hang an lĆ¢k a. Chuleiin Hmarhai lai hin piengthara insĆ¢l, sĆ»ngrila ruok chu tharna nei lo, hmaithinghawng bun an tam ĆŖmĆŖm. A kohran a į¹hahnemngai pawl hlakin beiruol an tih, inį¹hi puma hnaw buoiin, ngaituona ril le fĆ®m hmanga lung tlĆ»kna siem hman lovin mihai chu an inpiengthar luitir a. Hienga a lema indawr le inhlemtawnna a hung tam hin hnam mizie a kei buoi nasa ĆŖmĆŖm. Hi kalchar thar hi bĆ¢n vat a į¹ha.
Kristien ni leia Saphai kalchar pawleu, anni khawma an dit nawhai chu inbel į¹ĆŖpį¹ĆŖp tumna lungril (Hmar/tlangmi) kristienhai lai a um leiin hnam nunphung a khĆ®k buoi thei hle. An inchei dĆ¢n, an lĆ¢m dĆ¢n, an hla sak dĆ¢n le thil dangdang kawpi/entawn phetphet tumna a lien a; an intodelna nun le an taimaknahai ruok chu kawpi/entawn tumna a tlawm hle. Hnam varhai chun intodelna nun hi an ngĆ®rhmun a'n sang po leh an chawisĆ¢ng deudeu. Hmarhai ruok chun intodelna nun bĆ¢nsĆ¢n an tum ve thung! A khawtlĆ¢ng hang en inla, sinthaw lova fĆ¢k zawng tum, sawrkara inthawka ram suk hmasawnna dinga sum an hung sangsawnhai a thlawna lo fĆ¢krĆ»k į¹ĆŖpį¹ĆŖp nuom pawl an tam deudeu. Sinthaw lova hlaw la thei chu mifela ngai an ni tah!...
Kohran tieng hang ngha inla, Sap rama inthawka chawmna hung, a thlawna lo fĆ¢k dĆ¢n ngaituo'n kohran mipui an inkhak buoi a. Kohran indarna san khawm hi chĆ®ktaka sui chun ringna thua chel dĆ¢n inanglo lei nĆŖkin Sap rama inthawk chawmna sum thu lei tak niin a'n lang lem. Hmarhaiin an thaw ding pawimaw chu an pi-le-puhai anga intodelna nun ngaisĆ¢ng a, chu bulį¹huta inthawka kalchar thar indin chu a nih.
Thlarau tienga rivaival an mamaw ang bawkin Hmarhaiin kalcharal rivaival an mamaw. Hnam nun thila harna rĆ»npui a tlungna hmun taphawtah mani į¹obul, ser le sĆ¢ng, thu le hla hluihai le hnam thil rĆŖngrĆŖng hriet le sui chĆ¢kna a hung um a. Chuonga mani zuk insuilĆŖtna-a inthawk chun hnam hang tuoithar nuomna lungril a suok rawp a; hnam inlusu le į¹Ć¢msawl invawihai khawmin hartharna an chang hlak. Hi kalcharal rivaival hi hla-a dĆ¢m, thu-a dĆ¢m sin a thaw chau ni lovin pawlitiks le sakhuona chenah inpumkhatna le hrĆ¢tna thahrui a pĆŖk hlak. Kalcharal rivaival nei theina dinga hmangruo pawimaw chu Hmar Cultural Society (HCS) tuta Hmar Art and Culture Society tia ko tah le hung ni tah dĆ¢m hi a nih. VangduoithlĆ¢ktakin, HCS hi/kha kum tam a inlusu a, a hung harsuok nawk tah a, lawm a um tak zet. HCS tia ko lai hun a khan HCS į¹huoina hnuoiah hin kha hma khan hnam tadinga thil hlawk taktak thaw a lo ni ta hlak a, thaw thei ding khawm a hau. HACS khawm mivar le bengvar taktak hai enkawl le į¹huoi hung ni zawm peiin hnam tadinga hlawk le hmathlĆ®r sei tak nei thil a hung thaw pei lo beisei ei tih.
Ei thupui le inzawma hril ding tamtak um sienla khawm tuta į¹um a ding chun dittawk phawt ei ta, hun remchang ah la sunzawm nawk pei tum ei tih.
Hmar Cultural Festival 2020 a hin khawvel pumhuopa Hmarhai tadinga ra į¹ha iemani tak hung suok pha ngei dingin ka ditsakna insangtak ka'n hlan. Chulai zinga chun Hmar Kalchar/Culture hi a hausaa į¹hangthar peiin an hrietfie a, Hmar ha'n kalchar į¹ha ei neia ei vawnghim zing dit a um leiin hmatieng peiah ngaituona hmang nasa nawk zuol inla nuom a um...
Hmar Kalchar/Culture vul zing raw seh!
(Hmar Inpui/Hmar Supreme House a affiliated body pakhat ve el chauh khawm nilo, hnam sunga pawl um hai laia chu a upa pawl, kum 80na khawm ni kum 2019 October 3 a lo hmang tah le a kum 81na ding hraw lai mek, hnam hmakhuo ngaia kawng dangdang haia hma la rawp hlak, Hmar Students' Association (HSA) in hnam hmakhuo ngaia hnam sunga mi rawnkai tak tak hai fielkhawma February 15-16, 1988 laia Guest House, Haflong, NC Hills, Assam, India a HSA Leader's Retreat an huoihawt į¹uma thupui pawimaw taktak an lo chai tah laia khawm į¹hangsa ve le an thutlukna, hmalak dĆ¢n dinga į¹haa an hriet hai an lo zieksuokna lekhabu 'LUNGKHAM BANGNA' tia an ko a ngei khawm an lo inchuonsa le kha hun laia Dr. and Mrs. Rochunga Pudaite of Bibles for the World, Inc. ha'n Hmar Students' Association an Published pek a khawm inchuonsaa lo um tah kha, ka mimal ngaidĆ¢n el nilo, a'ndik hlea ka hriet lei le Hmar Cultural Festival 2020 khawm January 23, 2020 sun le zan haiah Saidan Playground, Tuiį¹haphai, Churachandpur, Manipur ah Hmar Art and Culture Society, Manipur le Hmar Youth Association, Tuiį¹haphai Joint Headquarters hai į¹hangruola an huoihawt ding lai khawm a lo ni bawk leh hril tharna hun remchang khawm niin ka hriet a, tiemtu taphawtin ngun taka ei lo ngaituo thar le ngaituo zawm/ngaituo nawn rawp dinga ditna leiin 'Kalchar le Kalcharal thu' hi "Hmar Culture le Cultural (Kalchar le Kalcharal 'Kalchural' tia lamrik) chu ieng am ani a?" ti thupui a hmangin ka hung tlangzar a nih. Hi taka HSA Leader's Retreat hril a um a hin HSA Ṭhuoituhai bakah fiel bĆ®k mi rawnkai 67 lai an į¹hang a, Dr. Rochunga Pudaite le Pu L. Keivom in an inrĆ¢wi a nih. Chuleiin a pawimaw hle a nih, ti lo hei chieng hmasa phawt inla nuom a um...)
Hmar Culture le Cultural (Kalchar le Kalcharal 'Kalchural' tia lamrik) chu ieng am ani a? ti indawnna hi Hmar į¹awnga hang hrilfie dan ding tak le tawifel deua dawn ding chun 'Hnam Aidentiti/Identity (Ei nina/mizie indik tak) mihaiin an hriet theina tak kha Kalchar/Kalcharal hi a nih ti inla suol naw tak a tih.
Chu umzie chu hnam mizie, nunphung le ser le sĆ¢nghai hrilna į¹awngkam a nih. FĆ¢k le dĆ¢wn zawng dĆ¢n, sakhuo ring dĆ¢n le hmang dĆ¢n, chĆŖngna leilung le sik le sa le inzawla khawsak ei relbĆ¢wl dĆ¢nhai, thu le hla ei kei dĆ¢nhai, sum le puon ei thawsuok dĆ¢nhai le mihriemin ei chĆ®ng taphawt, ei hnam nuna hung inlanghai kha ei kalchar/kalchural chu an nih.
Entirna'n - Changalhme, chialhme, hme but, chârtang, hmarchadeng le hmepawk tihai ang dam hi Hmar kalchar laia a langsâr pâwl an nih.
Mihriem nun ang bawkin kalchar hi nitina insiem le inthlĆ¢ktung pei a nih. Kristien sakhuo a hung lĆ»t hma-a ei ngaisĆ¢ng le hlut zĆ¢wnghai chu kristien sakhuo a hung ni hnunga inzirtirna leh a'n mil naw tamtak a um leiin chuonghai chu bĆ¢nsan an na, kristien kalchar-in ei hung thlak tah a nih. Insuk sakhawmi į¹henkhatin 'kalchar' hming sĆ¢m phawta pi-le-puhai chĆ®ng dĆ¢n hluia kĆ®r nawk ding anga inngaina an nei hi a thlĆ»ka an buoi lei a nih. Hnam lĆ¢m (cultural dance) į¹henkhat, kristien sakhuo a hung lĆ»t hnunga bĆ¢nsan tah, hnam pakhat ei ni ngei ti inentirna dinga an insĆ®r dĆ¢m hi suola lo ngai pawl an um! Pi-le-puhai chĆ®ng dĆ¢n taphawt suola bel ding an' chun ei thlai suong dĆ¢n le ei bu fĆ¢k dĆ¢n chen hi suol a ni vawng el ding a nih...
Tulaia ei kalcharal lâm thar chu sakhuo hla saka lâm hi a nih. Pi-le-puhai lâm leh hang tekhin chun inzapui a umin umzie a nei tlawm a, a zalên taluo. Amiruokchu, ei kalchar thar a ni tlat a, ei pawmzam a ngai a nih. Ei lâm dân mihaiin an insîr ruok chun ei lung a sen nuom el!... Chu chun ei kalchar thar, lâmna thuah, a pawnlângzie a suklang. Sakhuo leh inzawma Pathien ropuina hrilna dinga Vaihaiin lâm chi hrang hrang an hung chîng suokhai leh chu hang tekhi ngaina a um nawh.
Tuta Hmarhai kalchar khaltu tak chu Kristien Sakhuo hi a nih. Hi sakhuo hi an hmang dĆ¢n a lutinle nasa po leh Hmarhai kal pĆŖn a khak buoi nasa el a nih. Kohrana inį¹hena a hung um chun Hmar hnam inthuruolna a hung sukchĆ¢u a. A thu tieng le a hril tieng hrĆ¢t a, a thaw tieng ruok chu inhlemsan seng tumna nun chu hnam hripui a hung ni tah a nih.
Hi ang hun hi Europe ramah kum zanga neka tam lo liemtah khan an lo tawng tah a. Vangneithlaktakin kum zabi 16 le 17 A.D. vĆŖl khan Kristien sakhuo inchĆ»kna į¹ha ni lem awma an hriet, hrilfiena thar chu huoitakin Martin Luther hai, John Calvin le mi dangdangin an hung kheksuokpui ngam a. Pathien biek dĆ¢n į¹hatak chu sinthaw a nih ti an hung inchĆ»ktir a. Thilthawa Pathien chawimawi le sukropui tumna nun an hung nei a inthawkin a ni telin mihaiin thil thar an hung hmusuok a, Industrial Revolution tia an hril huoihuoi hlak kha a hung tlung a nih.
Chu hamį¹hatna siper chun British hai hmangin India hmar sak ram khawm a hung dĆŖng a, chuchu tlangmi tam lem kalchar thar innghatna ban a hung ni tah. VangduoithlĆ¢ktakin, kristien sakhuo an hung putlĆ»t ruola an kalchar an hung sawmlĆ»t chu mi tamtakin an hriet hrang naw a. An kalchar į¹hahai lĆ¢klĆ»t nĆŖka an nun pawleu lo kawpi/lo entawn tum į¹alna lungril chun tlĆ¢ngmihai nun a khal buoi hle. Chu ngĆ®rhmun a chun Hmarhai khawm an intĆ¢ng ve a nih.
Hi kalchar thar hung lĆ»t hin Hmarhai nunah ieng ang tawpin am sĆ®kinsawina a siem ti hi sui suok ruol a ni nawh. Pipu nuna an ngaisĆ¢ng tak chu thangsuo zo a nih. Chu ngĆ®rhmun chu kristien sakhuo inchĆ»ktirna/inzirtirna hnuoiah chu piengthar taphawtin an chang thei vawng. Chuleiin, kristien kalchar thara chu piengtharhai chu mi ngaisĆ¢ng, nuhmei-pasal ding khawma ditum an nih. Chu ngĆ®rhmun chu chang tumin a mimirin į¹hang an lĆ¢k a. Chuleiin Hmarhai lai hin piengthara insĆ¢l, sĆ»ngrila ruok chu tharna nei lo, hmaithinghawng bun an tam ĆŖmĆŖm. A kohran a į¹hahnemngai pawl hlakin beiruol an tih, inį¹hi puma hnaw buoiin, ngaituona ril le fĆ®m hmanga lung tlĆ»kna siem hman lovin mihai chu an inpiengthar luitir a. Hienga a lema indawr le inhlemtawnna a hung tam hin hnam mizie a kei buoi nasa ĆŖmĆŖm. Hi kalchar thar hi bĆ¢n vat a į¹ha.
Kristien ni leia Saphai kalchar pawleu, anni khawma an dit nawhai chu inbel į¹ĆŖpį¹ĆŖp tumna lungril (Hmar/tlangmi) kristienhai lai a um leiin hnam nunphung a khĆ®k buoi thei hle. An inchei dĆ¢n, an lĆ¢m dĆ¢n, an hla sak dĆ¢n le thil dangdang kawpi/entawn phetphet tumna a lien a; an intodelna nun le an taimaknahai ruok chu kawpi/entawn tumna a tlawm hle. Hnam varhai chun intodelna nun hi an ngĆ®rhmun a'n sang po leh an chawisĆ¢ng deudeu. Hmarhai ruok chun intodelna nun bĆ¢nsĆ¢n an tum ve thung! A khawtlĆ¢ng hang en inla, sinthaw lova fĆ¢k zawng tum, sawrkara inthawka ram suk hmasawnna dinga sum an hung sangsawnhai a thlawna lo fĆ¢krĆ»k į¹ĆŖpį¹ĆŖp nuom pawl an tam deudeu. Sinthaw lova hlaw la thei chu mifela ngai an ni tah!...
Kohran tieng hang ngha inla, Sap rama inthawka chawmna hung, a thlawna lo fĆ¢k dĆ¢n ngaituo'n kohran mipui an inkhak buoi a. Kohran indarna san khawm hi chĆ®ktaka sui chun ringna thua chel dĆ¢n inanglo lei nĆŖkin Sap rama inthawk chawmna sum thu lei tak niin a'n lang lem. Hmarhaiin an thaw ding pawimaw chu an pi-le-puhai anga intodelna nun ngaisĆ¢ng a, chu bulį¹huta inthawka kalchar thar indin chu a nih.
Thlarau tienga rivaival an mamaw ang bawkin Hmarhaiin kalcharal rivaival an mamaw. Hnam nun thila harna rĆ»npui a tlungna hmun taphawtah mani į¹obul, ser le sĆ¢ng, thu le hla hluihai le hnam thil rĆŖngrĆŖng hriet le sui chĆ¢kna a hung um a. Chuonga mani zuk insuilĆŖtna-a inthawk chun hnam hang tuoithar nuomna lungril a suok rawp a; hnam inlusu le į¹Ć¢msawl invawihai khawmin hartharna an chang hlak. Hi kalcharal rivaival hi hla-a dĆ¢m, thu-a dĆ¢m sin a thaw chau ni lovin pawlitiks le sakhuona chenah inpumkhatna le hrĆ¢tna thahrui a pĆŖk hlak. Kalcharal rivaival nei theina dinga hmangruo pawimaw chu Hmar Cultural Society (HCS) tuta Hmar Art and Culture Society tia ko tah le hung ni tah dĆ¢m hi a nih. VangduoithlĆ¢ktakin, HCS hi/kha kum tam a inlusu a, a hung harsuok nawk tah a, lawm a um tak zet. HCS tia ko lai hun a khan HCS į¹huoina hnuoiah hin kha hma khan hnam tadinga thil hlawk taktak thaw a lo ni ta hlak a, thaw thei ding khawm a hau. HACS khawm mivar le bengvar taktak hai enkawl le į¹huoi hung ni zawm peiin hnam tadinga hlawk le hmathlĆ®r sei tak nei thil a hung thaw pei lo beisei ei tih.
Ei thupui le inzawma hril ding tamtak um sienla khawm tuta į¹um a ding chun dittawk phawt ei ta, hun remchang ah la sunzawm nawk pei tum ei tih.
Hmar Cultural Festival 2020 a hin khawvel pumhuopa Hmarhai tadinga ra į¹ha iemani tak hung suok pha ngei dingin ka ditsakna insangtak ka'n hlan. Chulai zinga chun Hmar Kalchar/Culture hi a hausaa į¹hangthar peiin an hrietfie a, Hmar ha'n kalchar į¹ha ei neia ei vawnghim zing dit a um leiin hmatieng peiah ngaituona hmang nasa nawk zuol inla nuom a um...
Hmar Kalchar/Culture vul zing raw seh!

