~ Evan Chawngtuolur Changsan
Mihriem thu le hla ni lova, khawvêl in harsatna lientak ie i tuok mêk na a hin, ṭhenkhat chun, hieng hin ngaituona an lo sâwr binga, hringnun lawng hmunkhata chuong ei nih,” ṭhenkhat nâwk thung chun,“lawng hmun khata chuong ei ni nawh an ti ve thung, nang in teh iengtinam i ti vea? kei ruok chun, lawng hmun khata chuong ei nih, sienkhawm ei fena ding ruok chu a dang seng, tiin ngaituona ka sêng ve thung. A iengpokhawm nisien, vân khup hnuoia chêng seng ei ni ang hrimin, khawvel tienami-a ei la hriet ngai derlo, le hrietzing ni ta ding, "CORONAVIRUS" hripui i sukbuoi mihriem hai chu ei nih.
Lawng hmun khata chuong zingin, ngirhmun insawi deu nukin hun ei hmang zing chu a nih. Mihriem pieng dân, hmêl le ngainat zâwng an ang naw ang hin, ei damlai hringnun ah hin ramri khangin, vadung lien tak a luong rawp hlak. (practical takin social distancing ei hmang zinga, ei taksa kar dan in um sienkhawm, ei lungril rûk chuh kar dan in um naw sien nuom a um)
Covid-19 lawng sûnga chuong ni inlakhawm, a mi sawi dân ruok chuh an ang naw hle! Covid-19 hih mi tamtak tading chun, malsawmna virus a nih ngei el ie. Chuonglaizing chun, ṭhenkhat tading ruok chun, sirbi inphetna ṭibai um a va ni ngei de aw! Nupa kara hmangaina chuoi theilo ding ang khawpa hmangaina par duot taka enkawl zing hlak hai khah, inhnar um lo, lungngaina thlipui in hmun lien tak a chang el ta si. Ṭhenkhat chun, an hmangai hai ruong duot takin ṭa nuom hai sienkhawm, ṭa hlei thei lovin râla inthawk thlîra mittui hrûk el naw chu lampui dang a um tah naw ie.
Harsatna siemtu (VIRUS) hi pakhat ana, harsatna rasuok rûk chu an dang hle el. Mi tamtak tadinga vangduoina hripui hih, mi tamtak tading chun, vangneina hripui niin bû a khuor zing bawk. Ei pienga inthawk Khawser/Kharkhip hming hi ei la hriet ngai lo khah, a hming ei hriet el chau ni ta lovin, a umzie ei hriet hne tah hle. Hi Khawser um hma-a Pathien le inpawlna ding hun nei ngai hrim hrim ta lo kha, duthusam nêka ṭha lem in hun thawveng ei nei tah. Mi tamtak tadinga pasietna hripui hi, ṭhenkhat tadinga hausakna hripui ani hlau lem ti inla ei hril suol hle ring a um nawh. Ṭhenkhat chun hripui nungrawng hi kîrnâwk ta lo-a a liem hun ding nghakhla taka ei thlir zing lai, ṭhenkhat chun, la châm rawh , ti'n inzâwt ei nuom hiel awm ie. Ei Lâwng chuong dân hi an ang naw ngei el ie maw?
Ei lo ngaituo tah sa le, ei lo hmelhriet rawp hlak nisienkhawm, hei zepsa zawk ka i nuom a um tlat. Malsawmna ra dittum tak a hung pâr suok ding hin, a hung pâr el nawa, harsatna tamtak kara a hung inder suok hlak a nih. Bu chang rum inhnik taka ei fâk theina ding chun, thing chang ṭha in hne taka ur in, mei i kâng hne kha a tul phawt hlak..
Pathien hnam thlang, Israel hai chuh, an hmelma Pilistin hai chun hne in, Pathien bawm chuh lâkpêk in an um a, (1Samuel4:10-11) Israel hai tadinga inthlakthlengna a um theina dingin, zawlnei Samuel chuh Pathien in a ruota, sienkhawm Samuel hung pieng suok dân ruok hi chu lampui inhawi tak ani naw ngawt el. Samuel hung insiengna nu, Hanna chun pasal nei zing siin, nau nei theilo in hun sawt tak a um, a mo chanpui nu (Peninna) hmusit in a um rawp hlak bawk.(Nupa ni dinga thutlung inhlân tawn ta haiin nau malsawmna an zuk nei el naw hin lungril sawlna tam an nei hlaka, mo chun a tarpi le tarpu lakah inhawi ti nawna hin a sipa, a khuo le vênghai lakah inthlahrungna a nei rawp hlak bawk, chu chuh Hanna hringnun a khawm hin a tlung ve nih) Hanna chun a pasal ( Elkana) tadingin nau a hring pêk thei naw leiin lungril inhawinaw tak pumin hun tamtak a hmang hlaka, sienkhawm, Hanna chun bêl ding tak Pathien bêl in, temple sûng ah lûtin mihriem ngaia chun invêt, zurui ṭawng invai ang hielin Pathien a ko a nih.
Ral kânga inthawka Hanna ṭawngṭaina râwl lo ngaithla tu, a um dân hai lo thlîr zingtu, thiempu Eli khawm chun zurui ṭawng invai a sawn hiel a nih. Hanna ruok chun, "LALPA hmaa chun ka lungril ka phawr lem a nih" ti'n a ṭawng suoka. Hanna chun, a lungril sawlna le a beidawngna tâwpkhâwk chuh Pathien hma-ah chun phawrsuokin ṭawngṭaina hun a hmang ti ei hmua, Pathien in Hanna ṭawngṭaina, a lungril po po a phawr chu ngai pêkin, a i mamaw êm êm, nau ditum tak, Israel hai tadinga mi pawimaw, zawlnei Samuel chu a hung piengsuok a nih.
# Hanna hringnun a inthawk ei inchûk ding le ei ngaituo zawm ding:
*Iengleia Hanna hi lungzing bêk bêk am a na?
*A lungzîng tawpkhawk hin tu kuom am a fe?
*Iengtinam Pathien kuomah a ṭawngṭai a?
Ei hringnun a hin, harsatna ka tuok der nawh, ti a âwm daw par ngam tûm um ei ta? Harsatna ei tuok seng, ei harsatna tuok dân ruok chu an ang naw hle. Thenkhat chu, ei harsatna tuok hin a mi buok kâng lawp lawpa, ṭhangpuitu ei mamaw hle. Ei nagituo dinga ṭha chu, Harsatna ei tuok châng hin tu kuom âm ei fê hlak? Tu bul âm ei inthlun hlak? Tûm ei ko hlak? mihriem in harsatna ei tuok changa ei thaw hlak chu, ruolṭha bulah inthlun, an naw leh mi thilthawthei deua hai bula inthlun dam hi a ni nuom viu, ruolṭha/ mi thilthawthei deu hai bula tlûk lût chu a ṭha taluo, sienkhawm Pathien iengkim chunga thu neitu a um ti hi theinghil ngai naw inla chu nuom a um ngei el. Hanna in harsatna lien tak a tuok khan, a mihriem chanpui hai kuomah fe el lovin, Pathien kuomah a tlu lûta, a lungril po po phawrin ṭawngṭaina a nei a nih.
Harsatna ei tuok châng hin; ei mihriem chanpui, ei ruolṭha tak hai kuomah dâm ei fe hlaka, ei ni nêka tlawma thilthawthei deu hai kuomah dâm ei fe hlak, sienkhawm ei lungril po po ruok chu ei phawr suok nuom ngai meu nawh. Pathien kuomah ruok chun; ei phawr suok thei, lo phawr naw inla khawm, a mi hriet sa vawng a nih. Ei samzai um zât khawm a hriet vawng, ami siemtu ani tlat an nâwm. Chuonglaizing chun, ei i hril suok kha a mi phût ve hlak, "Hni ro, chuong chun pek in um in tih. zawng ro, chuong chun hmu'ng in tih. nawk ro hawng pek in um in tih. ( Matthai 7:7) Ringzo taka Pathien kuomah mamaw intlun tuhai chun, Pathienin an ṭawngṭaina a ngai pêk rawp hlak.
Tuta ei hringnun pal mêk a hin, ieng ang harsatna am i lo tuok ve-a? Iengpokhawm tuok inla, bêl ding ei bêl fûka, tlûk lût na ding indik takah ei tlû pha chun, lawmna thurûk inthup ei la hmu ve ngei ding a nih. Chun keichu mi hung ko in ta, fêng in ta, ka kuoma chun ṭawngṭai in ta, chun, kei khawma lo ngai ka ti cheu, mi zawng in ta, in lungril po poah in mi zawng pha chun mi hmu'ng in tih. (Jerimia 29:12-13) Pathien kuomah ei ṭawngṭaia, ei lungril po poin Pathien ei ko chun, ei Pathien chun a malsawmna mi pe dingin a min tiem ve nih. Thawding ei nei ve tina ni chuh.
“Ei ṭawngṭai tlawm chun Pathien in ami ngaisak nawh ti'n lungril ngaituona ei nei hlaka, ṭawngṭai râwn hrim hrim Pathien ngaisak naw an um ngai nawh”
Tiem tu dittak, ei harsatna tuok mêk hih, mihriem ngaia chun do ruollo le zuk hnebân el theilo hmêlma ṭi um tak angin inlang sienkhawm, David in Goliath an suol pui ding khan, Lal Suala ralthuom ṭha chu hnawl in a î biek Pathien kuomah a ringna an nghat tawpa, mihriem ngaia theilo ding anga inlang, khawvel mi hrât Goliath chu hnebân in a um a nih. Ei ni khawm, ei î biek Pathien hi hre chieng tharin, Hanna in Pathien kuomah a lungril a phawr suok ang khan, ei lungril hang phawr suok ei tiu leh. Pathien in ei ṭawngṭaina rawl chu lo ngai a ta, ei mamaw em em taksa bu le thlarau bu chu a mi pêk ngei ding a nih.
Kalinga Vihar, Bhubaneswar
Dated 18-4-2020
Mihriem thu le hla ni lova, khawvêl in harsatna lientak ie i tuok mêk na a hin, ṭhenkhat chun, hieng hin ngaituona an lo sâwr binga, hringnun lawng hmunkhata chuong ei nih,” ṭhenkhat nâwk thung chun,“lawng hmun khata chuong ei ni nawh an ti ve thung, nang in teh iengtinam i ti vea? kei ruok chun, lawng hmun khata chuong ei nih, sienkhawm ei fena ding ruok chu a dang seng, tiin ngaituona ka sêng ve thung. A iengpokhawm nisien, vân khup hnuoia chêng seng ei ni ang hrimin, khawvel tienami-a ei la hriet ngai derlo, le hrietzing ni ta ding, "CORONAVIRUS" hripui i sukbuoi mihriem hai chu ei nih.
Lawng hmun khata chuong zingin, ngirhmun insawi deu nukin hun ei hmang zing chu a nih. Mihriem pieng dân, hmêl le ngainat zâwng an ang naw ang hin, ei damlai hringnun ah hin ramri khangin, vadung lien tak a luong rawp hlak. (practical takin social distancing ei hmang zinga, ei taksa kar dan in um sienkhawm, ei lungril rûk chuh kar dan in um naw sien nuom a um)
Covid-19 lawng sûnga chuong ni inlakhawm, a mi sawi dân ruok chuh an ang naw hle! Covid-19 hih mi tamtak tading chun, malsawmna virus a nih ngei el ie. Chuonglaizing chun, ṭhenkhat tading ruok chun, sirbi inphetna ṭibai um a va ni ngei de aw! Nupa kara hmangaina chuoi theilo ding ang khawpa hmangaina par duot taka enkawl zing hlak hai khah, inhnar um lo, lungngaina thlipui in hmun lien tak a chang el ta si. Ṭhenkhat chun, an hmangai hai ruong duot takin ṭa nuom hai sienkhawm, ṭa hlei thei lovin râla inthawk thlîra mittui hrûk el naw chu lampui dang a um tah naw ie.
Harsatna siemtu (VIRUS) hi pakhat ana, harsatna rasuok rûk chu an dang hle el. Mi tamtak tadinga vangduoina hripui hih, mi tamtak tading chun, vangneina hripui niin bû a khuor zing bawk. Ei pienga inthawk Khawser/Kharkhip hming hi ei la hriet ngai lo khah, a hming ei hriet el chau ni ta lovin, a umzie ei hriet hne tah hle. Hi Khawser um hma-a Pathien le inpawlna ding hun nei ngai hrim hrim ta lo kha, duthusam nêka ṭha lem in hun thawveng ei nei tah. Mi tamtak tadinga pasietna hripui hi, ṭhenkhat tadinga hausakna hripui ani hlau lem ti inla ei hril suol hle ring a um nawh. Ṭhenkhat chun hripui nungrawng hi kîrnâwk ta lo-a a liem hun ding nghakhla taka ei thlir zing lai, ṭhenkhat chun, la châm rawh , ti'n inzâwt ei nuom hiel awm ie. Ei Lâwng chuong dân hi an ang naw ngei el ie maw?
Ei lo ngaituo tah sa le, ei lo hmelhriet rawp hlak nisienkhawm, hei zepsa zawk ka i nuom a um tlat. Malsawmna ra dittum tak a hung pâr suok ding hin, a hung pâr el nawa, harsatna tamtak kara a hung inder suok hlak a nih. Bu chang rum inhnik taka ei fâk theina ding chun, thing chang ṭha in hne taka ur in, mei i kâng hne kha a tul phawt hlak..
Pathien hnam thlang, Israel hai chuh, an hmelma Pilistin hai chun hne in, Pathien bawm chuh lâkpêk in an um a, (1Samuel4:10-11) Israel hai tadinga inthlakthlengna a um theina dingin, zawlnei Samuel chuh Pathien in a ruota, sienkhawm Samuel hung pieng suok dân ruok hi chu lampui inhawi tak ani naw ngawt el. Samuel hung insiengna nu, Hanna chun pasal nei zing siin, nau nei theilo in hun sawt tak a um, a mo chanpui nu (Peninna) hmusit in a um rawp hlak bawk.(Nupa ni dinga thutlung inhlân tawn ta haiin nau malsawmna an zuk nei el naw hin lungril sawlna tam an nei hlaka, mo chun a tarpi le tarpu lakah inhawi ti nawna hin a sipa, a khuo le vênghai lakah inthlahrungna a nei rawp hlak bawk, chu chuh Hanna hringnun a khawm hin a tlung ve nih) Hanna chun a pasal ( Elkana) tadingin nau a hring pêk thei naw leiin lungril inhawinaw tak pumin hun tamtak a hmang hlaka, sienkhawm, Hanna chun bêl ding tak Pathien bêl in, temple sûng ah lûtin mihriem ngaia chun invêt, zurui ṭawng invai ang hielin Pathien a ko a nih.
Ral kânga inthawka Hanna ṭawngṭaina râwl lo ngaithla tu, a um dân hai lo thlîr zingtu, thiempu Eli khawm chun zurui ṭawng invai a sawn hiel a nih. Hanna ruok chun, "LALPA hmaa chun ka lungril ka phawr lem a nih" ti'n a ṭawng suoka. Hanna chun, a lungril sawlna le a beidawngna tâwpkhâwk chuh Pathien hma-ah chun phawrsuokin ṭawngṭaina hun a hmang ti ei hmua, Pathien in Hanna ṭawngṭaina, a lungril po po a phawr chu ngai pêkin, a i mamaw êm êm, nau ditum tak, Israel hai tadinga mi pawimaw, zawlnei Samuel chu a hung piengsuok a nih.
# Hanna hringnun a inthawk ei inchûk ding le ei ngaituo zawm ding:
*Iengleia Hanna hi lungzing bêk bêk am a na?
*A lungzîng tawpkhawk hin tu kuom am a fe?
*Iengtinam Pathien kuomah a ṭawngṭai a?
Ei hringnun a hin, harsatna ka tuok der nawh, ti a âwm daw par ngam tûm um ei ta? Harsatna ei tuok seng, ei harsatna tuok dân ruok chu an ang naw hle. Thenkhat chu, ei harsatna tuok hin a mi buok kâng lawp lawpa, ṭhangpuitu ei mamaw hle. Ei nagituo dinga ṭha chu, Harsatna ei tuok châng hin tu kuom âm ei fê hlak? Tu bul âm ei inthlun hlak? Tûm ei ko hlak? mihriem in harsatna ei tuok changa ei thaw hlak chu, ruolṭha bulah inthlun, an naw leh mi thilthawthei deua hai bula inthlun dam hi a ni nuom viu, ruolṭha/ mi thilthawthei deu hai bula tlûk lût chu a ṭha taluo, sienkhawm Pathien iengkim chunga thu neitu a um ti hi theinghil ngai naw inla chu nuom a um ngei el. Hanna in harsatna lien tak a tuok khan, a mihriem chanpui hai kuomah fe el lovin, Pathien kuomah a tlu lûta, a lungril po po phawrin ṭawngṭaina a nei a nih.
Harsatna ei tuok châng hin; ei mihriem chanpui, ei ruolṭha tak hai kuomah dâm ei fe hlaka, ei ni nêka tlawma thilthawthei deu hai kuomah dâm ei fe hlak, sienkhawm ei lungril po po ruok chu ei phawr suok nuom ngai meu nawh. Pathien kuomah ruok chun; ei phawr suok thei, lo phawr naw inla khawm, a mi hriet sa vawng a nih. Ei samzai um zât khawm a hriet vawng, ami siemtu ani tlat an nâwm. Chuonglaizing chun, ei i hril suok kha a mi phût ve hlak, "Hni ro, chuong chun pek in um in tih. zawng ro, chuong chun hmu'ng in tih. nawk ro hawng pek in um in tih. ( Matthai 7:7) Ringzo taka Pathien kuomah mamaw intlun tuhai chun, Pathienin an ṭawngṭaina a ngai pêk rawp hlak.
Tuta ei hringnun pal mêk a hin, ieng ang harsatna am i lo tuok ve-a? Iengpokhawm tuok inla, bêl ding ei bêl fûka, tlûk lût na ding indik takah ei tlû pha chun, lawmna thurûk inthup ei la hmu ve ngei ding a nih. Chun keichu mi hung ko in ta, fêng in ta, ka kuoma chun ṭawngṭai in ta, chun, kei khawma lo ngai ka ti cheu, mi zawng in ta, in lungril po poah in mi zawng pha chun mi hmu'ng in tih. (Jerimia 29:12-13) Pathien kuomah ei ṭawngṭaia, ei lungril po poin Pathien ei ko chun, ei Pathien chun a malsawmna mi pe dingin a min tiem ve nih. Thawding ei nei ve tina ni chuh.
“Ei ṭawngṭai tlawm chun Pathien in ami ngaisak nawh ti'n lungril ngaituona ei nei hlaka, ṭawngṭai râwn hrim hrim Pathien ngaisak naw an um ngai nawh”
Tiem tu dittak, ei harsatna tuok mêk hih, mihriem ngaia chun do ruollo le zuk hnebân el theilo hmêlma ṭi um tak angin inlang sienkhawm, David in Goliath an suol pui ding khan, Lal Suala ralthuom ṭha chu hnawl in a î biek Pathien kuomah a ringna an nghat tawpa, mihriem ngaia theilo ding anga inlang, khawvel mi hrât Goliath chu hnebân in a um a nih. Ei ni khawm, ei î biek Pathien hi hre chieng tharin, Hanna in Pathien kuomah a lungril a phawr suok ang khan, ei lungril hang phawr suok ei tiu leh. Pathien in ei ṭawngṭaina rawl chu lo ngai a ta, ei mamaw em em taksa bu le thlarau bu chu a mi pêk ngei ding a nih.
Kalinga Vihar, Bhubaneswar
Dated 18-4-2020
