~ V.K Pangamte
Bethel, Tuiṭhaphai
Thlaphur 17, 2020
Biekhlatna (cell phone) hmangin chanchin inhrietpaw chu a la thei a. Mâni nuom dân le dit dân hmanga inhmukhâwm ruok chu a rem ta nawh ti ei hriet. Nî danga khuolzin ṭhenkhatin mâni In pana hlim taka lo tuok dâm kha tuhin a thei ta naw a nih. Sawrkâr thlungpui le ram ṭhuoitu ha'n inṭhuoisuokna lampui an ngaituo a, hmun hla le a hnaia umhai chun mâni inlum an pan mêk ti ei hmu hin ngaituona inthûk tak a fang a. Hringnun zalên chu a ni naw phawt el!
Hieng anga khawsakna danglam ei tuoka inthawkin thil pathum ngaituo zawm dinga ditum hei târlang ei tih:
1. Hmangaina Indik Suklang: Hmangaina thumal umzie ringawt khawm hi a'n sâng a, a hlu hle bawk a nih. Anachu, hmangaina hi a der, a puopa, a tehlêm, a kâwr mei mei a um thei ve tlat el. Ṭawngbau pângngâi hmangin mi tin chunga hmangaina insuo thei a n'a, anachu, a thû ela hmangaina chu a bul le a zung a um naw leiin a rêm nghâl hlak. Ṭawng hmang thiem kher lo khawmin hmangaina zîk bûl sem khawm a awl a, amiruokchu, a tak tling lo hmangaina chu a dawngtu ta dingin iengkhawm sâwtna a nei nawh. Sûngrila hmangaina indik mawl kha pe suok la, nun thienghlim lo tiem tlat rawh.
2. Inremna Nun: Khawvêlin inremna a mamaw takzet a. Inremna nun neitu chu mihai ta dinga damna a n'a, ngainat le ditum a tling hlie hlie a nih. Puotienga fel êm êm, anachu, insûng ta dinga ṭangkâina nei lo an um a. Mâni sûng le kuo, u le nau inrempui si lova khawlaidunga inremna khêkpui dâm chu insukmuolphona chi khat a nih. Inremna chu mâni sûngrila ṭanin sûngkaw lai indar pei a, hmun dang danga sukpung pei ding a nih. I nuna khan Pathiena inthawka inremna lo inphûm det raw se!
3. Hrietthiemna: Hrietthiemna hau mi hrim hrim chu mi lungril tluong an ni tlângpui a. Mi ti kher kher le lungril khawlbing nei inpâwlpui chu a rinum hlak. Mihriemin hrietthiemna a tlasam pha pha chu buoina chi dang dang a suok a, thil chîn thama ngai khawm thil inzakum le thil ṭha lo tak tak a suksuok thei. Hrietthiemna nun hi mi huoisen nun niin, hmangaina pâr indik sukmâwitu a nih. Khawvêlin hrietthiemna a ngainêp hrât leiin harsatna le buoina ring lo tak tak a suok pei a. Îtsîkna, insêlna, duâmna, hmasielna, tuolthatna le indona hai hi hrietthiemna um naw leia suok a nih.
Ṭhalai i la ni am? Fîmkhur takin hringnun hmang rawh. Inchûklai i la ni am? Theitâwp suo la, ṭhang fan fan rawh. Rawngbâwltu i ni am? Ringum takin rawng bâwl rawh. Nu le pa i ni am? Khawvêl nun se taka inthawkin i insûng sanhim rawh. Khawtlâng ṭhuoitu i ni am? Mipui ta dingin sin thaw rawh. Zîrtirtu i ni am? Pawisa ringawt en lovin, ṭhahnem ngai takin inchûktirna sin thaw rawh. Ram rorêltu i ni am? Indik takin ro rêl rawh. Ramri vêngtu i ni am? Mihriem hrâtna hmanga vêng him vawng thei a'n nawzie hre rawh. Lem ziektu i ni am? Milim ruok chu be naw rawh. Lekha ziektu i ni am? Elrelna le chapona hmangruo hmangin hawrawp bel khâwm naw rawh.
Damdâwi tienga sinthawtu i ni am? Sum lâk lût ringawt ngaituo lovin, ṭawngṭaia inhlânin damdâwi pe suok hlak rawh. Damnaw enkawltu i ni am? Taksa damna chauh ngaituo lovin, lungril le thlarau damna tieng beiseipuiin hmangaina insuo rawh. Lo sinthawtu i ni am? Malsâwmna petu theinghil lovin, i vênghai inrempui rawh. Motor khaltu i ni am? I hringnun khaltu chu Lalpa a nih ti hre zing rawh. In bâwltu i ni am? Lalpa le bâwl hmunkhat pawimawzie theinghil naw rawh. Sumdâwngtu i ni am? Hlâwkna indik chel tlat rawh. Inkhêlmi i ni am? Inelna ṭha hmangin bei nasa rawh.
Khawvêla hin ei la chêng a ni si chun, ei nuna hin hmangaina, inremna le hrietthiemna intiempuiin hun hmang inla, chu chun hlimna le lâwmna thurûk nei ngêi ei tih. Hlasiemtu'n, 'Ieng hîm a ṭha a'n le?' tia indawnna a lo siem angin, nang le kei hringna dinga pawimaw tak chu ie'm a n'a? tiin hringnun hi Lalpa le hmang pei dingin ei inditsak a. Nun hi a ṭha tienga danglam ni mawl raw se. Lo dam vawng vawng rawh!✍️
Bethel, Tuiṭhaphai
Thlaphur 17, 2020
Biekhlatna (cell phone) hmangin chanchin inhrietpaw chu a la thei a. Mâni nuom dân le dit dân hmanga inhmukhâwm ruok chu a rem ta nawh ti ei hriet. Nî danga khuolzin ṭhenkhatin mâni In pana hlim taka lo tuok dâm kha tuhin a thei ta naw a nih. Sawrkâr thlungpui le ram ṭhuoitu ha'n inṭhuoisuokna lampui an ngaituo a, hmun hla le a hnaia umhai chun mâni inlum an pan mêk ti ei hmu hin ngaituona inthûk tak a fang a. Hringnun zalên chu a ni naw phawt el!
Hieng anga khawsakna danglam ei tuoka inthawkin thil pathum ngaituo zawm dinga ditum hei târlang ei tih:
1. Hmangaina Indik Suklang: Hmangaina thumal umzie ringawt khawm hi a'n sâng a, a hlu hle bawk a nih. Anachu, hmangaina hi a der, a puopa, a tehlêm, a kâwr mei mei a um thei ve tlat el. Ṭawngbau pângngâi hmangin mi tin chunga hmangaina insuo thei a n'a, anachu, a thû ela hmangaina chu a bul le a zung a um naw leiin a rêm nghâl hlak. Ṭawng hmang thiem kher lo khawmin hmangaina zîk bûl sem khawm a awl a, amiruokchu, a tak tling lo hmangaina chu a dawngtu ta dingin iengkhawm sâwtna a nei nawh. Sûngrila hmangaina indik mawl kha pe suok la, nun thienghlim lo tiem tlat rawh.
2. Inremna Nun: Khawvêlin inremna a mamaw takzet a. Inremna nun neitu chu mihai ta dinga damna a n'a, ngainat le ditum a tling hlie hlie a nih. Puotienga fel êm êm, anachu, insûng ta dinga ṭangkâina nei lo an um a. Mâni sûng le kuo, u le nau inrempui si lova khawlaidunga inremna khêkpui dâm chu insukmuolphona chi khat a nih. Inremna chu mâni sûngrila ṭanin sûngkaw lai indar pei a, hmun dang danga sukpung pei ding a nih. I nuna khan Pathiena inthawka inremna lo inphûm det raw se!
3. Hrietthiemna: Hrietthiemna hau mi hrim hrim chu mi lungril tluong an ni tlângpui a. Mi ti kher kher le lungril khawlbing nei inpâwlpui chu a rinum hlak. Mihriemin hrietthiemna a tlasam pha pha chu buoina chi dang dang a suok a, thil chîn thama ngai khawm thil inzakum le thil ṭha lo tak tak a suksuok thei. Hrietthiemna nun hi mi huoisen nun niin, hmangaina pâr indik sukmâwitu a nih. Khawvêlin hrietthiemna a ngainêp hrât leiin harsatna le buoina ring lo tak tak a suok pei a. Îtsîkna, insêlna, duâmna, hmasielna, tuolthatna le indona hai hi hrietthiemna um naw leia suok a nih.
Ṭhalai i la ni am? Fîmkhur takin hringnun hmang rawh. Inchûklai i la ni am? Theitâwp suo la, ṭhang fan fan rawh. Rawngbâwltu i ni am? Ringum takin rawng bâwl rawh. Nu le pa i ni am? Khawvêl nun se taka inthawkin i insûng sanhim rawh. Khawtlâng ṭhuoitu i ni am? Mipui ta dingin sin thaw rawh. Zîrtirtu i ni am? Pawisa ringawt en lovin, ṭhahnem ngai takin inchûktirna sin thaw rawh. Ram rorêltu i ni am? Indik takin ro rêl rawh. Ramri vêngtu i ni am? Mihriem hrâtna hmanga vêng him vawng thei a'n nawzie hre rawh. Lem ziektu i ni am? Milim ruok chu be naw rawh. Lekha ziektu i ni am? Elrelna le chapona hmangruo hmangin hawrawp bel khâwm naw rawh.
Damdâwi tienga sinthawtu i ni am? Sum lâk lût ringawt ngaituo lovin, ṭawngṭaia inhlânin damdâwi pe suok hlak rawh. Damnaw enkawltu i ni am? Taksa damna chauh ngaituo lovin, lungril le thlarau damna tieng beiseipuiin hmangaina insuo rawh. Lo sinthawtu i ni am? Malsâwmna petu theinghil lovin, i vênghai inrempui rawh. Motor khaltu i ni am? I hringnun khaltu chu Lalpa a nih ti hre zing rawh. In bâwltu i ni am? Lalpa le bâwl hmunkhat pawimawzie theinghil naw rawh. Sumdâwngtu i ni am? Hlâwkna indik chel tlat rawh. Inkhêlmi i ni am? Inelna ṭha hmangin bei nasa rawh.
Khawvêla hin ei la chêng a ni si chun, ei nuna hin hmangaina, inremna le hrietthiemna intiempuiin hun hmang inla, chu chun hlimna le lâwmna thurûk nei ngêi ei tih. Hlasiemtu'n, 'Ieng hîm a ṭha a'n le?' tia indawnna a lo siem angin, nang le kei hringna dinga pawimaw tak chu ie'm a n'a? tiin hringnun hi Lalpa le hmang pei dingin ei inditsak a. Nun hi a ṭha tienga danglam ni mawl raw se. Lo dam vawng vawng rawh!✍️
